The Reader
eerst en vooral: dit is een rotprovider. alles gaat hypertraag en de helft van de tijd werkt het niet. ik ga de blog verhuizen naar hoi polloi, maar ik ben mijn paswoord weer eens kwijt, dus het kan even duren en het adres stvincent.tk blijft gewoon werken.
Vorige week hebben we in de filmclub in de bibliotheek “The Reader” besproken. Ik had eerst het boek gelezen, van Bernhard Schlink, in de Nederlandse vertaling. Misschien lag het daaraan (nu ja, de stijl misschien, maar aan de inhoud verandert een vertaling meestal niet veel), maar ik vond het nogal slecht geschreven. Alsof iemand wel een interessant idee had maar daar helemaal niks mee kon doen behalve het neerkwakken op papier. Dat viel dus tegen.
Ik hoorde dat de film beter was dan het boek, en inderdaad maakte die in eerste instantie meer indruk. In tweede instantie was de film even oppervlakkig als het boek, denk ik. Er klopte vanalles niet. Het effect ervan op de meeste andere filmclubbers was ook anders dan op mij – ik denk dat daarin de on-onschuld van de film schuilt.
Het gaat over een jongen van 15 die een relatie krijgt met een vrouw van in de dertig (Kate Winslet). Zij wil hem alsmaar in bad stoppen en hij moet haar voorlezen. Het is ergens begin jaren vijftig. Na een zomer vol passie verdwijnt ze plots. Later studeert de jongen rechten en woont hij een proces bij tegen 6 bewaaksters van een doorgangskamp voor Auschwitz (ja sorry, chemobrain en ik vind het zo vlug niet terug). Tot zijn ontzetting is die Hanna daar een van.
Enfin, ze is analfabete enzo, blijkt dat ze bij de SS was gegaan omdat ze promotie kreeg bij Siemens (waar ze werkte) en bang was dat het uit zou komen dat ze niet kon lezen. Dat slaat toch nergens op! Alsof er, met zowat elke gezonde Duitse man aan het front (in 1943) niet genoeg ander werk was? En moest ze dan voor de SS geen enkel formulier invullen? Werd haar achtergrond niet nagegaan? Moest ze niet tenminste de lijst van gevangenen kunnen lezen?
Ik kan me best indenken dat de auteur een reden moest vinden waarom ze kampbewaakster werd zonder daar meteen ideologische motieven aan te moeten verbinden, maar moest het zo onzinnig?
Tijdens het proces ging het een hele tijd over de tijd in het kamp. Elk van de 6 bewaaksters moest elke maand 10 gevangenen selecteren voor Auschwitz. Die Hanna deed daar grif aan mee. Eerst koos ze meisjes uit om haar voor te lezen en die meisjes stuurde ze dan na een tijdje weg om vergast te worden. Boek en film zijn er niet echt duidelijk over of dat nu juist extra wreed was of als een soort “mooie laatste tijd” moest worden gezien. Die kwestie wordt wel aangehaald (was ze hierdoor “menselijker” dan de andere bewaaksters of net niet?), maar… dat doet toch helemaal niet ter zake?
Enfin, vreemd genoeg werd deze hele selectieprocedure totaal vergeten toen het tot een uitspraak kwam in de rechtszaak. Toen ging het alleen om wie wel of niet de leiding had bij het niet openen van de deuren van een brandende kerk. Die Hanna deed liever alsof ze het verslag daarvan had geschreven dan toe te geven dat ze niet kon schrijven, maar wat deed dat er eigenlijk toe?
Dit alles maakte me misselijk en boos.
Ik zal maar ophouden over mijn ergernissen (er waren er nog veel) en zeggen wat ik het interessante eraan vond: dat je er nog eens over nadenkt of er verzachtende omstandigheden zijn bij zoveel misdadigheid. Mijn antwoord is: nee.
Of zo iemand na 20 jaar hoort vrij te komen. Nee. Of het behoorlijk is zo iemand pakjes te sturen. Nee.
En het stoorde me enorm dat deze film/dit boek iets anders oppert. Het is natuurlijk allemaal verzonnen en die auteur maakte ervan wat hij kon, maar als het zo onzinnig moest kon hij beter van zo’n onderwerp af blijven.
Dat is de bescheiden mening van jullie dienaar,
S.
Be Kind Rewind (2008)
regie: Michel Gondry – met: Jack Black, Mos Def, Mia Farrow e.a. – 101′
achterkant doosje: Als Jerry (Jack Black) per ongeluk alle videobanden in de videotheek van z’n beste vriend Mike (Mos Def) wist, moeten ze een truc bedenken om Mike zijn baantje veilig te stellen. De vrienden besluiten de films opnieuw op te nemen (bekend geworden als ’sweden’) en hopen zo hun handvol klanten te behouden. Tot ieders verbazing worden de rammelige maar hilarische films een groot succes, en de twee kameraden wereldberoemd in hun eigen buurt. Van Robocop tot Ghostbusters, van The Lion King tot Driving Miss Daisy… alles wordt ‘geswede’. Een ware rage is geboren!
commentaar Saskia: Wat was dit? Kan dit onding van de hand zijn van hetzelfde genie dat “The Science of Sleep” maakte? Ik kan het nauwelijks geloven en toch is het zo, hij (Michel Gondry) was blijkbaar niet te beschaamd om er zijn naam op te zetten. Ik heb deze film met moeite uit gekeken en alleen maar in het kader van mijn kleine filmencyclopedie. Het was verschrikkelijk slecht, het verhaal was belachelijk, de invulling ervan al helemaal en de acteurs… Zelfs Mia Farrow deed alsof ze recht uit een of ander derderangs amateurtoneel op de filmset was gedonderd, waar een derderangs regisseur een flutverhaaltje 101 minuten probeert te rekken. Als dit een ode aan low-budget films is, laat dan maar. Zeer, zeer slecht.
imdb: Be Kind Rewind
Blackboards (2000)
regie: Samira Makhmalbaf – met: Bahman Ghobadi, Saïd Mohamadi, Behnaz Jafari e.a.
achterkant doosje: Reeboir en Said, twee rondreizende leraren op zoek naar leerlingen, trekken met hun schoolbord op de rug door het ruige berglandschap op de grens van Iran en Irak. Het schoolbord doet meermaals dienst ter bescherming van hun vege lijf tegen de natuurelementen en het oorlogsgeweld. Onderweg komen ze uiteenlopende mensen tegen.
De jonge Iraanse regisseuse Samira Makhmalbaf zet, na haar internationaal geprezen debuutfilm Sib (The Apple), met Blackboards een indringend relaas neer van mensen die letterlijk op de grens van de samenleving moeten overleven.
commentaar Saskia: In de bibliotheek besloot ik gisteren mijn cinefiele kennis alfabetisch op te bouwen ipv chronologisch. Chronologisch gaat toch niet, een hoop films hebben ze niet (zoals Pantserkruiser Potemkin), ik weet zelf niet helemaal wat ik bedoel met chronologisch, welke selectie maak ik dan en wat als ik er een heb overgeslagen? Helemaal alfabetisch doe ik het ook niet: eerst kijk ik in de rekken van de pas teruggebrachte films, dan naar het rek “Zebracinema”, dan naar “Cijfers, A, B, C” enz.
Zo kwam ik er gisteren toe “Blackboards” te nemen van Samira Makhmalbaf. Ik had al veel goede dingen gehoord over “The Apple/Sib”, maar heb die nooit gezien. In de bibliotheek wil je bovendien graag een zekere reputatie opbouwen, zoiets van “ja, het moet niet allemaal Hollywood zijn bij mij”, hahaha!
Enfin, ik draai rond de pot omdat ik niet weet wat te zeggen over Blackboards, behalve dan dat het een verbijsterende film is. Ik dacht aldoor aan Bobonne: zij en ik zijn eens naar “Kaos” van de gebroeders Taviani gaan kijken en toen zat ze me de hele tijd te knijpen en te fluisteren: “De mensen zijn toch, he…”. Of: “Ontroerend he?”, met een elleboogstoot tegen mijn elleboog.
Die leraars trekken door dat enorm ruige landschap, bergen, stof, kou en wind zover je maar kan kijken, geiten, door het landschap en het klimaat getekende mensen, door de oorlog beschadigde mensen (het gaat over Koerden in de grensstreek tussen Iran en Irak), zwervende mensen zonder rust… Bijna niemand wil leren lezen of schrijven of rekenen, die mensen hebben gewoon geen ruimte in hun leven voor iets anders dan overleven. Terwijl je denkt dat zo’n leraar als een bevrijder komt, willen ze gewoon dat die niet in de weg loopt. Die leraars moeten bedelen om een stukje brood of wat water, maar krijgen dat zelden, omdat de mensen aan wie ze het vragen zelf niks hebben.
Op een bepaald moment in de film wou ik het doosje er weer bijnemen. Ik dacht: “He, dit was toch een film? Is het eigenlijk een documentaire?”. Daarna dacht ik: “Het is een documentaire, maar dat kan toch niet?”. Daarna dacht ik: “Hoe acteert men zoiets, wie zijn die mensen?”.
Opeens was de film gedaan. Ik vond het wel jammer dat er geen gelukkig eind aan kwam, een deus ex machina: ze vonden een vallei met een zacht microklimaat, verborgen tussen de bergen. Olijfbomen, vruchten, groen… Het jongetje Reeboir schrijft een verbijsterende roman en er komt een stroom geld van en ze wonen allemaal in kleurrijke tenten met dikke tapijten en mooie kleine bergpaardjes om mee door de vlakten te galopperen. Maar dat zou wel een heel raar einde geweest zijn, totaal niet passend bij de film.
Het eindigde anders. Het eindigde op zijn eigen manier, zeer zeer indrukwekkend sloot het einde de film af.
Na de film was ik nog maar half in mijn breinaald gevorderd en dus zette ik ook “The Making Of” op. Als je de film bekijkt, kijk dan achteraf zeker ook naar The Making Of, niet alleen geeft het een schitterend beeld van hoe de film werd gemaakt (de meeste mensen hadden nog nooit geacteerd, Makhmalbaf had ze uit dorpen gepikt op basis van uiterlijk en innerlijk, en het was tegelijk ontroerend, verbazingwekkend en onthutsend hoe ze elk woord, elke beweging van hen begeleidde), maar ook geeft het je de kans (want het is een lange Making Of) een hoop scènes terug te zien en met nog meer ongeloof en fascinatie toe te kijken.
Samira Makhmalbaf is verbijsterend. Zo jong als ze is (en ze was 20 toen ze deze film maakte) weet ze precies haar beelden en ideeën te kiezen, haar verhaallijn uit te zetten. Haar kracht, energie, enthousiasme en de uiterst intelligente manier waarmee ze de dingen uitdrukt… je kan alleen maar van haar houden, meer van dat willen en hopen dat ze het enorm goed maakt en niks verliest van haar geniale persoonlijkheid.
(Voor wie graag lacht: er valt ook te lachen, zowel met de film als met The Making Of, maar het is natuurlijk echt geen slapstick, meestal zit je daar gewoon met grote ogen en een plots veel groter hart en een heel nieuwe gevoel van verbintenis met de wereld)
imdb: Takhté siah
Everything is Illuminated (2005)
regie: Liev Schreiber – met: Elijah Wood, Eugene Hutz, Jonathan Safran Foer e.a.
achterkant doosje: Sommige mensen verzamelen postzegels, sigarenbandjes of theekopjes. Jonathan spaart familieherinneringen: foto’s, kaarten, kunstgebitten, handenvol stof – allemaal verpakt in aparte zakjes en op de muur bevestigd. Nu is Jonathan op zoek naar een herinnering die moeilijker te vinden is. Hij gaat op reis naar Oekraïne om de vrouw te vinden die zijn opa in 1942 van de Nazi’s redde. Liev Schreiber (Scream, RKO 281) maakt zijn debuut aan de andere kant van de camera in zijn regie en bewerking (van het boek door Jonathan Safran Foer) van een ontroerende roadmovie. Elijah Wood speelt de hoofdrol als de gesloten Jonathan, en Eugene Hutz speelt zijn Oekraïense gids met een spraakgebrek. Ga met hen mee in deze botsing der culturen…en als de weg leidt naar een plek waar ze naartoe willen maar die ze niet verwacht hadden.
Zij komen hier verlicht uit…en jij ook.
quotering Saskia: 7/10
commentaar Saskia: Ja, dit is best een leuke film. Ik heb het boek (nog) niet gelezen, ben er nu wel benieuwd naar. Na “Extremely Loud etc” had ik niet veel zin meer om te Jonathan Safran Foer’en (hoewel ik totaal in de wolken was over zijn verschijning als Zomergast ofzo op de VPRO), ik vond het een tamelijk saai boek.
Ik kan niet veel meer zeggen over deze film, ik zag hem eergisteren en hij is sindsdien weggezakt in een mist van hoofdpijn, maar ik vond hem tamelijk mooi. Die Alexander-figuur (zoon) ergerde me wel, die had eruit geschrapt mogen worden, hij was bedoeld als komische sidekick (“Many girls want to be carnal with me… because I’m such a premium dancer!”) maar enfin, de vader Alexander was eigenlijk niet heel goed afgewerkt en de film twijfelde een beetje tussen lichtvoetigheid, de schoonheid van een zeer gesloten karakter en drama en gruwel, wat wel een zeer vervelend effect gaf. Al het onuitgesprokene, het in Jonathan levende, was hard genoeg. Daar moesten die lijken niet expliciet bij.
imdb: Everything is Illuminated
I Served the King of England (2006)
regie: Jirí Menzel – met: Ivan Barnev, Oldrich Kaiser, Julia Jentsch e.a.
achterkant doosje: De jonge kelner Jan Díte is piepklein (nu ja!, noot van Saskia) van gestalte maar koestert torenhoge ambities. Hij wil en zal miljonair worden! Als snelle leerling heeft hij aan een half woord en een simpele oogopslag genoeg. Gewapend met een vlekkeloze chantagetechniek (huh?, noot van Saskia), een uitzonderlijk aanpassingsvermogen en een onverzadigbare drang om te behagen beklimt hij de maatschappelijke ladder. Maar in de aanloop naar WO II drijven zijn ambitie en zijn Sudetenduitse geliefde Lisa drijft hem naar de foute kant van de geschiedenis.
Een film van de meester van de Tsjechische New Wave (net als het klassieke ‘Closely Observed Trains’ naar het werk van de auteur Bohumil Hrabal), waarbij ernstige thema’s met hilarische schelmenhumor worden opgediend.
quotering Saskia: 9/10`
commentaar Saskia: Hyper goede film.
imdb: Obsluhoval jsem anglického krále
My Boy Jack (2007)
regie: Brian Kirk – met: David Haig, Daniel Radcliffe, Kim Cattrall e.a.
achterkant doosje: De Britse auteur Rudyard Kipling, bekend om de klassieker The Jungle Book, was een vurig voorstander van deelname van Engeland aan de Eerste Wereldoorlog. Wanneer zijn zoon Jack, in deze televisiefilm gespeeld door Daniel – Harry Potter – Radcliffe, op zijn ogen wordt afgekeurd voor dienst, doet vader Kipling (David Haig) er alles aan zijn zoon toch in het leger te krijgen. Vervolgens raakt de jongen vermist. Hoofdrolspeler Haig schreef het toneelstuk en het filmscenario, vernoemd naar het gedicht ‘My boy Jack’ dat Kipling later over deze episode in zijn leven schreef.
commentaar Saskia: Mooie film.
My Date with Drew (2004)
regie: Jon Gunn, Brian Herzlinger en Brett Winn – met: Brian Herzlinger, Drew Barrymore, John August e.a.
achterkant doosje: Liefde, dromen en humor; ‘My Date with Drew’ lijkt nog het meest op een romantische komedie. Maar dan waargebeurd. Sinds de onbekende 27-jarige filmmaker Brian Herzlinger de film ‘E.T.’ zag (toen hij 7 was, noot van Saskia), is hij helemaal idolaat van de populaire Amerikaanse actrice. Twintig jaar later vindt hij het de hoogste tijd om zijn droom te verwezenlijken: een date met Drew. Brian begint zijn missie met $1100 die hij gewonnen heeft met een quiz, waarin de naam van de actrice de juiste oplossing was, de creditcard van een vriend en een peperdure videocamera die hij na dertig dagen weer terug moet brengen. Samen met drie vrienden van de filmacademie legt Brian ‘his way to Drew’ vast. De ‘Drew Crew’ interviewt allerlei mensen over Brian en Drew met als doel de filmster uiteindelijk die ene, brandende vraag te kunnen stellen. Het resultaat is even positief als verrassend.
Deze ongewone film bewijst dat als je maar in je dromen blijft geloven, alles mogelijk is.
quotering Saskia: 7/10
commentaar Saskia: Ik had deze film al een paar keer in mijn handen gehad in de bibliotheek. Ik dacht elke keer: “Misschien is dit goed voor wat onschuldig vermaak”. Maar dan legde ik hem toch altijd terug: “Dat zal wel dwaas zijn!”. Uiteindelijk besloot ik toch maar door de zure appel heen te bijten en het te proberen. Welnu, vrienden, het was onschuldig vermaak! Eerst vond ik het alleen maar dwaas, ik vond die Brian ergerlijk kinderachtig, bovendien trok hij om de haverklap zijn T-shirt omhoog in de hoop dat iemand zou zeggen dat het wel meeviel met zijn borsthaar, en hij viel iedereen maar lastig met zijn ge-Drew dit en -Drew dat. Een aantal mensen zei dat hij zich belachelijk zou maken, maar dat leek niet door te dringen. Alles wat hij zei en deed was dwaas. Alleen voor zijn problemen met de bank en met zijn credit card kon ik wel sympathie opbrengen. Hij sprak er een aantal keren zijn bezorgdheid over uit dat hij zou overkomen als een stalker en zo kwam hij -bij mij- inderdaad over. Ik dacht: die man is potentieel een heel griezelige stalker.
Maar opeens veranderde dat. Ik weet niet op welk moment in de film. Opeens werd hij ontwapenend, zijn verlegenheid en onbeholpenheid kregen iets schattigs, zijn doordrijverij werd onverschrokkenheid. Ik begon te hopen dat het hem zou lukken en dat het voor allebei een leuke ervaring zou worden. Ik begon er in te geloven.
Ik vond het leuk dat hij er de 6 Degrees of Separation bij haalde.
(Hier is mijn poging: Saskia -> Yaël -> Michaël Pas -> (2 tussenpersonen schat ik) -> Drew Barrymore. Dat gaat dus redelijk vlot!)
Toen ik zag welk cadeautje hij voor Drew Barrymore had gekozen was ik helemaal tevreden.
De videocamera werd handig gebruikt en de ‘documentaire’ kreeg er een leuk amateuristisch kantje door.
90 minuten onschuldig vermaak. Best leuk.